Propan – naturalny czynnik chłodniczy znany również jako R290 – szybko zyskuje na popularności w branży HVAC. Na przykład firma Trane ogłosiła niedawno wprowadzenie na rynek serii agregatów chłodniczych i pomp ciepła Aries N oraz Flex N z czynnikiem R290, o wydajnościach sięgających nawet 230 kW – co stanowi nowość w branży. Chociaż R290 zapewnia doskonałą wydajność chłodzenia i ogrzewania przy bardzo niewielkim wpływie na środowisko, pozostaje czynnikiem chłodniczym wysoce łatwopalnym – dlatego należy uwzględnić dodatkowe kwestie związane z bezpieczeństwem.

Zrozumienie właściwości R290
R290 jest jednym z najbardziej przyjaznych dla środowiska czynników chłodniczych dostępnych obecnie na rynku, głównie ze względu na swoje wyjątkowe właściwości termodynamiczne. Istnieją dwa czynniki, które wpływają na jego popularność, wymagając jednocześnie szczególnej ostrożności:

• Korzyści dla środowiska: R290 charakteryzuje się bardzo niskim potencjałem globalnego ocieplenia (GWP) wynoszącym 3 oraz zerowym potencjałem niszczenia warstwy ozonowej (ODP), co czyni go wyborem przyjaznym dla środowiska. Dzięki bardzo niskiej toksyczności nie zanieczyszcza on również wody i nie pozostawia korozyjnych pozostałości.

• Zalety termodynamiczne: dzięki ulepszonym właściwościom termodynamicznym agregaty chłodnicze i pompy ciepła wykorzystujące R290 zazwyczaj charakteryzują się wyższą sprawnością w porównaniu z alternatywnymi czynnikami chłodniczymi z grupy HFC, co z kolei zmniejsza koszty eksploatacji i emisje pośrednie. Ponadto czynnik ten umożliwia szerszy zakres pracy, co zwiększa przydatność pomp ciepła w różnych warunkach klimatycznych i zastosowaniach.

• Cięższe od powietrza i łatwopalne: w przypadku wycieku opary R290 są około 1,5 razy cięższe od powietrza i gromadzą się w nisko położonych obszarach lub zamkniętych przestrzeniach. Ze względu na łatwopalność takie nagromadzenie, w przypadku kontaktu ze źródłem zapłonu, stwarza poważne ryzyko zapłonu lub wybuchu.

Wybór odpowiedniego sprzętu z R290
Priorytetowe traktowanie bezpieczeństwa zaczyna się od wyboru odpowiedniego dostawcy rozwiązań, dysponującego wiedzą inżynierską i praktycznym know-how. Oto, na co należy zwrócić uwagę przy wyborze produktu:

• Solidna konstrukcja komponentów i obudów: upewnij się, że komponenty agregatu chłodniczego lub pompy ciepła są zgodne z wymogami dotyczącymi zapobiegania iskrzeniu, a sprężarka jest umieszczona w dedykowanej obudowie wyposażonej w system wykrywania wycieków. Skrzynki elektryczne powinny być szczelne i zabezpieczone zgodnie z klasą ochrony IP54.

• Wykrywanie wycieków i reagowanie na nie: produkty z R290 wymagają dodatkowych funkcji w celu zminimalizowania ryzyka związanego ze stosowaniem propanu – jednak nie wszyscy producenci oferują ten sam poziom zaawansowania. Na przykład urządzenia firmy Trane z R290 są wyposażone w certyfikowane zgodnie z ATEX czujniki wycieków oraz zintegrowane systemy bezpieczeństwa (SDS2E) do reagowania na wycieki. W przypadku niskiego stężenia czynnika chłodniczego uruchamianych jest kilka środków zapobiegawczych, a sygnały alarmowe są natychmiast przesyłane do systemów zewnętrznych.

• Zawory bezpieczeństwa: ponieważ R290 jest gazem stosunkowo ciężkim, urządzenia powinny być w idealnym przypadku wyposażone w zawory bezpieczeństwa zarówno w obwodach wysokiego, jak i niskiego ciśnienia, aby uniknąć nadciśnienia, które mogłoby prowadzić do awarii sprzętu lub wypadków. Konieczne jest odprowadzenie wydostającego się z tych zaworów czynnika chłodniczego przez rurociągi, zgodnie z normami takimi jak ISO 24664.

• Lokalna sieć serwisowa: Serwis urządzeń z R290 mogą przeprowadzać wyłącznie technicy, którzy przeszli specjalistyczne szkolenie w zakresie pracy z czynnikami chłodniczymi łatwopalnymi (klasa A3). Dostawcy systemów HVAC, tacy jak Trane, nieustannie szkolą swoich techników serwisowych zgodnie z wewnętrznymi procedurami, które są również zgodne z krajowymi programami szkoleniowymi i certyfikacyjnymi, o ile mają one zastosowanie. Wybór dostawcy posiadającego lokalną sieć serwisową ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia szybkiej interwencji.

Kluczowe wymagania instalacyjne
Po wybraniu produktu z R290 instalatorzy powinni podjąć dodatkowe środki w celu zapewnienia bezpiecznej i wydajnej eksploatacji.

• Niezbędna jest ocena miejsca instalacji: przed każdą instalacją lub serwisowaniem należy zawsze przeprowadzić dokładną ocenę miejsca instalacji w celu zidentyfikowania i wyeliminowania potencjalnych źródeł zapłonu, takich jak otwarte płomienie, włączniki światła, panele elektryczne z widocznymi usterkami, płomienie pilotowe w sprzęcie kuchennym lub miejsca przeznaczone do palenia;

• Należy zapewnić odpowiednią wentylację: Urządzenia z czynnikiem R290 muszą być instalowane w miejscach o odpowiednim przepływie powietrza. Nigdy nie należy montować urządzeń w szczelnych pomieszczeniach, ciasnych szafach, ograniczonych przestrzeniach magazynowych ani w miejscach, które nie spełniają wymagań producenta dotyczących wentylacji. Odpowiednia wentylacja zapobiega gromadzeniu się czynnika R290 w przypadku wycieku.

• Zapobieganie ryzyku wycieku: w mało prawdopodobnym przypadku awarii wymiennika ciepła istnieje ryzyko wycieku czynnika R290 do przestrzeni użytkowej w połączeniu z obiegiem wodnym. Oprócz zapewnienia, że wszystkie urządzenia są wyposażone w systemy wykrywania wycieków i reagowania na nie (SDS2E), projektanci systemów powinni zadbać o wdrożenie dodatkowych środków ostrożności. Aby uniknąć pogorszenia wydajności systemu, można zainstalować wysokowydajny separator gazowo-wodny. Niektórzy producenci, tacy jak Trane, oferują to jako opcję montowaną fabrycznie.

• Przestrzegaj odległości bezpieczeństwa: W przypadku instalacji na zewnątrz kluczowe znaczenie ma zachowanie określonych odległości bezpieczeństwa. Należy zwrócić szczególną uwagę na obszary o atmosferze potencjalnie łatwopalnej, a także na miejsca, w których czynnik R290 mógłby się gromadzić lub przedostać do budynków w mało prawdopodobnym przypadku wycieku. Należy unikać dróg prowadzących do budynków, takich jak drzwi, okna lub wloty świeżego powietrza.

• Nie próbuj samodzielnie dokonywać modyfikacji (DIY – Do It Yourself): Urządzenia z R290 są zaprojektowane i certyfikowane jako kompletne systemy. Nigdy nie modyfikuj obiegu chłodniczego ani nie wymieniaj elementów na niezatwierdzone zamienniki. Nieautoryzowane przeróbki urządzeń przeznaczonych do innych czynników chłodniczych na R290 mogą stwarzać poważne zagrożenie pożarowe i negatywnie wpływać na wydajność. Zamiast tego wybierz dostawcę sprzętu dysponującego rozbudowanym zapleczem serwisowym i obecnością w Twoim regionie.

Podsumowując
Wdrożenie systemów HVAC z wykorzystaniem R290 stanowi ważny kamień milowy na drodze do dekarbonizacji branży HVAC, jednak maksymalizacja korzyści dla środowiska wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa i doskonałości inżynieryjnej.

Dzięki priorytetowemu traktowaniu przemyślanego doboru urządzeń, przestrzeganiu precyzyjnych protokołów instalacyjnych oraz unikaniu nieautoryzowanych modyfikacji można bezpiecznie wykorzystać potencjał wysokiej wydajności systemów opartych na propanie.

W firmie Trane nie tylko dostarczamy najnowocześniejsze, przetestowane fabrycznie urządzenia o niskim współczynniku GWP, ale także zapewniamy im niezrównane wsparcie. Każda jednostka wyprodukowana w naszym zakładzie w Europie jest dokładnie testowana.

Ponadto nasze urządzenia są obsługiwane przez najszerszą w branży sieć sprzedaży i serwisu obejmującą Europę, Bliski Wschód i Afrykę (EMEA). Dzięki ponad 1000 wysoko wykwalifikowanych, lokalnych techników serwisowych zapewniamy szybką reakcję, zminimalizowane przestoje oraz pełen spokój ducha przez cały cykl życia Państwa systemu.

Skontaktuj się z lokalnym biurem sprzedaży firmy Trane