Τα κτίρια αντιπροσωπεύουν πάνω από το 30%¹ του συνόλου των εκπομπών, ενώ οι μεταφορές ευθύνονται για ένα ακόμη 20%². Αυτό σημαίνει περισσότερες από τις μισές παγκόσμιες εκπομπές, τις οποίες οι τεχνολογίες Trane μπορούν να βοηθήσουν να αντιμετωπιστούν.

Για να μειώσουμε τις εκπομπές και να απαλλαγούμε από τον άνθρακα στις πόλεις μας, πρέπει να φέρουμε επανάσταση στην ενέργεια που χρησιμοποιείται στα κτίρια και τις μεταφορές. Οποιαδήποτε θερμότητα απελευθερώνεται στο περιβάλλον μπορεί να θεωρηθεί σπατάλη, και δεδομένου ότι απαιτείται ενέργεια για την παραγωγή θερμότητας, η σπατάλη θερμότητας είναι σπατάλη ενέργειας. Με την πρόληψη και την ανάκτηση της απορριπτόμενης θερμότητας, συμβάλλουμε στην απαλλαγή από τον άνθρακα των κτιρίων, της βιομηχανίας και των συστημάτων μεταφορών - μετατρέποντάς τα από ενεργειακές καταβόθρες σε πηγές ενέργειας.

Εστιάζοντας στην παραγόμενη ενέργεια που σπαταλιέται, αυτό που αποκαλούμε διαχείριση της ζήτησης, μπορούμε να έχουμε σημαντικό αντίκτυπο στην αντιμετώπιση της ενεργειακής σπατάλης και στη μείωση της ενεργειακής ζήτησης.

Ανάκτηση ενέργειας: μια αλλαγή παιχνιδιού για το δομημένο περιβάλλον
Ιστορικά, τα κτίρια βασίζονταν στα ορυκτά καύσιμα και το φυσικό αέριο για τις ανάγκες θέρμανσης και ψύξης. Τα περισσότερα κτίρια χρησιμοποιούσαν επίσης συνήθως ξεχωριστά συστήματα θέρμανσης και ψύξης που λειτουργούσαν ανεξάρτητα, προκαλώντας υψηλότερες εκπομπές - ιδίως κατά τις διαδικασίες ψύξης που παράγουν θερμότητα, η οποία συνήθως σπαταλιέται και απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα.

Όμως το όραμά μας για τα κτίρια του αύριο είναι σαφές: ένα μέλλον στο οποίο η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η θέρμανση και η ψύξη των κτιρίων και η αποθήκευση ενέργειας λειτουργούν σε συνδυασμό για τη δημιουργία κτιρίων υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Τέτοια κτίρια παράγουν αρκετή ενέργεια για να λειτουργήσουν τις δικές τους εγκαταστάσεις χωρίς να αντλούν από το δίκτυο, επαναχρησιμοποιώντας αυτό που διαφορετικά θα σπαταλούσαν, ενώ παράλληλα οδηγούν σε σημαντική ενεργειακή απόδοση. Εάν τα κτίρια με απαλλαγμένη από άνθρακα ενέργεια γίνουν ο κανόνας, θα μπορούσαμε να αναπνέουμε καθαρότερο αέρα και να ζούμε σε πιο έξυπνες, υγιείς και ανθεκτικές πόλεις που εξαρτώνται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα.

Η έννοια της θερμικής διαχείρισης για τον έλεγχο της θερμοκρασίας έχει κεντρικό ρόλο σε αυτό το όραμα. Η τεχνολογία ανάκτησης ενέργειας, όπως οι αντλίες θερμότητας, μπορεί να συλλάβει τη θερμότητα που παράγεται με φυσικό τρόπο ως υποπροϊόν, αντί να την απορρίπτει στην ατμόσφαιρα, και να την επαναχρησιμοποιήσει για άλλη χρήση, όπως η θέρμανση άνεσης και το ζεστό νερό υγιεινής. Αυτή η προσέγγιση της "δωρεάν θέρμανσης" μεταφράζεται σε σημαντική εξοικονόμηση κόστους σε σύγκριση με τα συμβατικά συστήματα λέβητα. Με τη χρήση αντλιών θερμότητας, οι ιδιοκτήτες κτιρίων και οι πολεοδόμοι μπορούν επίσης να ενσωματώσουν συστήματα θέρμανσης και ψύξης και να αντλήσουν από μια άλλη ανεκμετάλλευτη δωρεάν πηγή ενέργειας: την απορριπτόμενη θερμότητα.

Στην πραγματικότητα, οι αντλίες θερμότητας μπορούν να επαναχρησιμοποιήσουν τη σπαταλημένη θερμότητα για να καλύψουν άλλες ανάγκες θέρμανσης σε επίπεδο κτιρίου ή πόλης. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός καινοτόμου συστήματος θερμικής διαχείρισης είναι το έργο της Trane Technologies στην ολλανδική πόλη Aalsmeer. Η πλεονάζουσα θερμότητα από ένα κέντρο δεδομένων επαναχρησιμοποιείται για την παροχή ζεστού νερού σε ένα τοπικό σχολείο και γυμναστήριο. Το έργο αυτό εξοικονόμησε στο Aalsmeer 400 μετρικούς τόνους εκπομπών CO2 ετησίως - που ισοδυναμούν με τις εκπομπές που παράγονται από 48 κατοικίες. Η υιοθέτηση ενός συστήματος ταυτόχρονης θερμικής διαχείρισης θέρμανσης και ψύξης, το οποίο μπορεί να θερμαίνει και να ψύχει ταυτόχρονα, όχι μόνο μειώνει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά είναι επίσης πολύ πιο αποδοτικό.

---

"Με την πρόληψη και την ανάκτηση της απορριπτόμενης θερμότητας, συμβάλλουμε στην απαλλαγή από τον άνθρακα των κτιρίων, της βιομηχανίας και των συστημάτων μεταφορών - μετατρέποντάς τα από ενεργειακές καταβόθρες σε πηγές ενέργειας".

Jose La Loggia
Πρόεδρος του ομίλου EMEA, Trane Technologies

---

Μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στις μεταφορές
Για τις εμπορικές μεταφορές τίθενται νέα βιομηχανικά πρότυπα για τη μείωση των εκπομπών και την αποδοτικότητα. Η Trane Technologies ειδικεύεται στην ψύξη μεταφορών, για να διασφαλίσει την ασφάλεια των τροφίμων και των φαρμάκων - με βιώσιμο τρόπο. Το σύστημα ανάκτησης ενέργειας Thermo King AxlePower, για παράδειγμα, συλλέγει ενέργεια όταν ένα ρυμουλκούμενο κυλίεται ή φρενάρει, δεσμεύοντας και αποθηκεύοντας την ενέργεια σε μια μπαταρία υψηλής τάσης που τροφοδοτεί τη μονάδα ψύξης. Τέτοια υβριδικά ή πλήρως ηλεκτρικά συστήματα υψηλής απόδοσης μπορούν να επιφέρουν σημαντική εξοικονόμηση CO2.

Κατά τη διάρκεια μιας δοκιμής στη μεγάλης διάρκειας διαδρομή N1 της Woolworths στη Νότια Αφρική, η μπαταρία του οχήματος λειτούργησε για μια απόσταση 15.000 χιλιομέτρων για την ψύξη του φορτίου και ενεργοποίησε τον κινητήρα ντίζελ μόνο το 3% του χρόνου. Στη διαδρομή μεταξύ Γιοχάνεσμπουργκ και Κέιπ Τάουν, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μειώθηκαν κατά 27 τόνους.

Αμφισβήτηση της τρέχουσας νοοτροπίας γύρω από την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές
Μέχρι τώρα, θα πρέπει να είναι σαφές ότι τα εμπόδια για τη δημιουργία πόλεων χωρίς άνθρακα δεν είναι τεχνολογικά. Ποια είναι λοιπόν; Μια κοινή εσφαλμένη αντίληψη είναι ότι οι βιώσιμες λύσεις είναι απαγορευτικά ακριβές. Στην πραγματικότητα, η ενεργειακή απόδοση και οι μειώσεις CO2 που επιτυγχάνονται μέσω αυτών των τεχνολογιών συχνά οδηγούν σε σύντομες περιόδους απόσβεσης, μερικές φορές μέσα σε μόλις δύο έως τρία χρόνια.

Ένας άλλος μύθος είναι ότι τα συστήματα αυτά είναι πολύπλοκα και εφαρμόζονται μόνο σε νέες κτιριακές κατασκευές. Αυτό απέχει πολύ από την αλήθεια. Σχεδόν το 75% του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κακή ενεργειακή απόδοση, η οποία μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με έξυπνες λύσεις θέρμανσης και ψύξης³. Όταν αντικαθιστούμε τα μηχανήματα που προορίζονται μόνο για ψύξη με εκείνα που μπορούν να θερμαίνουν και να ψύχουν ταυτόχρονα, το πρόσθετο κόστος είναι πιο διαχειρίσιμο. Και για τους ιδιοκτήτες στόλων που επιθυμούν να στραφούν σε ηλεκτρικές λύσεις, τα συστήματα ανάκτησης ενέργειας επόμενης γενιάς (π.χ. Thermo King AxlePower) είναι επίσης πιο αποδοτικά και εξαρτώνται λιγότερο από σταθμούς επαναφόρτισης και ορυκτά καύσιμα.

Η χρηματοδότηση, που συχνά θεωρείται εμπόδιο, είναι επίσης εύκολα διαθέσιμη. Το κλειδί είναι η χρηματοδότηση του μέλλοντος και όχι των απαρχαιωμένων συστημάτων.

Το μέλλον είναι τώρα: ώρα για δράση
Ο δρόμος για την απαλλαγή των πόλεών μας από τον άνθρακα βρίσκεται σε αυτές τις βιώσιμες λύσεις θερμικής διαχείρισης και ανάκτησης ενέργειας. Καθώς προχωράμε μπροστά, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, οι ηγέτες της βιομηχανίας και οι κοινότητες πρέπει να συνεργαστούν για να αγκαλιάσουν αυτό το όραμα.

Η αποανθρακοποίηση των πόλεών μας είναι εφικτή και τα οφέλη για τον πλανήτη μας και τις μελλοντικές γενιές είναι ανυπολόγιστα.

Μια έκδοση αυτού του άρθρου δημοσιεύθηκε αρχικά στους Financial Times.

[1] IEA, "Tracking Clean Energy Progress 2023: Κτίρια", 2023.
[2] IEA, "Tracking Clean Energy Progress 2023: 2023.
[3] Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων 2024 και στοιχεία που συλλέχθηκαν από την Trane Technologies.